Skolyoz - Omurga Eğriliği
Skolyoz Nedir? Belirtileri ve Tedavi Yöntemleri Nelerdir?
Sağlıklı bir insan omurgasına arkadan bakıldığında düz bir hat şeklinde görünmesi gerekir. Ancak bazı durumlarda omurga sağa veya sola doğru eğrilerek "C" veya "S" şeklini alabilir. Omurganın bu üç boyutlu deformitesine skolyoz (omurga eğriliği) adı verilir. Skolyoz genellikle çocukluk ve ergenlik döneminde ortaya çıksa da, her yaş grubunda görülebilen ve erken teşhisin büyük önem taşıdığı bir rahatsızlıktır.
Skolyoz Neden Olur?
Skolyozun pek çok farklı türü olmakla birlikte, vakaların yaklaşık %80'inin kesin nedeni bilinmemektedir. Bu duruma idyopatik skolyoz denir. Ancak genel olarak skolyozun nedenleri şu şekilde sınıflandırılabilir:
- İdyopatik Skolyoz: Nedeni tam olarak saptanamayan, erken yaşlarda görülebilmekle birlikte genellikle büyüme çağındaki çocuklarda (10-14 yaş) görülen en yaygın tiptir.
- Doğuştan (Konjenital) Skolyoz: Anne karnındaki gelişim sürecinde omurga kemiklerindeki anormallikler sonucu ortaya çıkar.
- Nöromusküler Skolyoz: Serebral palsi, kas distrofisi veya çocuk felci gibi sinir ve kas hastalıklarına bağlı olarak gelişen skolyoz türüdür.
- Dejeneratif Skolyoz: Yaşlanmaya bağlı olarak omurga eklemlerinin ve disklerin yıpranması sonucu genellikle ileri yaşlarda ortaya çıkar.
Skolyozun Belirtileri Nelerdir?
Skolyoz başlangıç evrelerinde genellikle ağrıya neden olmaz ve bu nedenle fark edilmesi zor olabilir. Erken teşhis için ailelerin çocuklarını gözlemlemesi kritik önem taşır. En sık karşılaşılan belirtiler şunlardır:
- Omuzlardan birinin diğerinden daha yüksekte olması.
- Kürek kemiklerinden birinin dışarı doğru daha çıkık durması.
- Kalçaların asimetrik görünmesi (bir tarafın daha yüksek veya belirgin olması).
- Gövdenin veya başın sağa/sola doğru eğik durması.
- Kollar aşağı sarkıtıldığında, kollar ile gövde arasındaki boşluğun iki tarafta farklı olması.
- İleri seviyelerde sırt ve bel ağrıları, nefes darlığı veya yorgunluk hissi.
Skolyoz Tanısı Nasıl Konur?
Hastalığın teşhisinde öncelikle detaylı bir fiziksel muayene yapılır. Hekiminiz, "öne eğilme testi" (Adams Testi) ile omurgadaki asimetriyi değerlendirir. Kesin tanı ve eğriliğin derecesini (Cobb açısı) belirlemek için ayakta çekilen tüm omurga röntgenlerinden faydalanılır. Gerekli görülen durumlarda, özellikle sinirsel veya omurilik kaynaklı bir sorun düşünülüyorsa Manyetik Rezonans (MR) veya Bilgisayarlı Tomografi (BT) gibi ileri görüntüleme yöntemlerine de başvurulabilir.
Skolyoz Tedavi Yöntemleri
Skolyoz tedavisi; hastanın yaşına, eğriliğin derecesine, eğriliğin ilerleme riskine ve tipine göre kişiye özel olarak planlanır.
1. Gözlem ve Takip:Eğriliğin hafif olduğu (genellikle 20 derecenin altı) ve büyümesi tamamlanmaya yakın olan hastalarda düzenli aralıklarla (4-6 ayda bir) röntgen çekilerek ilerleme olup olmadığı kontrol edilir. Özel skolyoz egzersizleri ve fizik tedavi bu sürece destek olabilir.
2. Korse Tedavisi:Büyümesi devam eden çocuklarda, eğriliğin derecesi 20 ila 40 derece arasındaysa korse tedavisi tercih edilebilir. Korsenin amacı eğriliği tamamen düzeltmek değil, eğriliğin ilerlemesini durdurmak ve cerrahi ihtiyacını ortadan kaldırmaktır.
3. Cerrahi Tedavi:Eğriliğin 40-45 derecenin üzerinde olduğu, kozmetik deformitenin belirginleştiği, iç organların (özellikle akciğer ve kalp) kapasitesinin etkilenme riski taşıdığı veya şiddetli ağrıların eşlik ettiği durumlarda cerrahi müdahale gerekebilir.
Cerrahi tedavide modern nöroşirürji ve omurga cerrahisi teknikleri kullanılarak spinal füzyon (omurların dondurulması) ve enstrümantasyon (vida ve çubuklarla sabitleme) işlemleri gerçekleştirilir. Gelişmiş nöromonitörizasyon (ameliyat sırasında sinir fonksiyonlarının takibi) sistemleri sayesinde bu ameliyatlar günümüzde oldukça yüksek güvenlik oranlarıyla yapılabilmektedir.